Jaki system RPG wybrać? Przewodnik po systemach

Nie istnieje jeden „najlepszy” system RPG — istnieje system najlepszy dla Twojej grupy i klimatu, w jaki chcecie zagrać. Poniżej krótko porównujemy popularne systemy opisane w naszym serwisie. Pełne wprowadzenia znajdziesz w dziale systemy.

Dungeons & Dragons 5e — heroiczne fantasy

Najpopularniejszy system na świecie i najłatwiejszy start. Smoki, lochy, magia i bohaterscy poszukiwacze przygód. Ogrom materiałów i przystępne zasady sprawiają, że to domyślny wybór dla początkujących. Zobacz profil D&D 5e i poradnik jak zacząć z D&D 5e.

Zew Cthulhu — groza i śledztwo

Jeśli wolisz napięcie, tajemnicę i powolne osuwanie się w szaleństwo niż walkę z potworami, sięgnij po Zew Cthulhu. Tu bohaterowie to zwykli ludzie mierzący się z kosmicznym horrorem — a przetrwanie bywa cenniejsze niż zwycięstwo.

Neuroshima — polski postapokaliptyczny survival

Rodzimy klasyk osadzony w zniszczonej przez wojnę z maszynami Ameryce. Surowy, brutalny klimat i mocno polski sznyt. Więcej w profilu systemu Neuroshima.

Warhammer Fantasy Roleplay — mroczne fantasy

Brudne, niebezpieczne i ironiczne fantasy, w którym bohaterowie zaczynają jako szczurołapy i najemnicy. Jeśli lubisz cięższy, mniej heroiczny ton, sprawdź Warhammer Fantasy Roleplay.

Jak wybrać w 3 krokach

Klimat — fantasy, groza, postapokalipsa? Zacznij od tego, co kręci Twoją grupę.
Łatwość startu — dla pierwszej przygody trudno o lepszy wybór niż D&D 5e.
Dostępność materiałów — im więcej gotowych zasobów, tym łatwiej prowadzić. Nasze kompendium i poradniki pomogą na każdym etapie.

Wciąż nie wiesz, czym jest RPG? Zacznij od podstaw: czym są gry fabularne.

Jak dopasować system do swojej drużyny?

System dopasujesz najtrafniej, gdy zaczniesz od ludzi przy stole, a dopiero potem sięgniesz po podręcznik. Ta sama gra jednej grupie da świetny wieczór, a drugą znuży po godzinie, bo jedni czekają na taktyczną walkę, a drudzy na długie rozmowy z bohaterami niezależnymi. Zanim cokolwiek wybierzesz, sprawdź trzy rzeczy: jaki nastrój ma panować na sesji, ile zasad drużyna chce pamiętać i jak długo zamierzacie grać.

Klimat: o czym ma być opowieść

Klimat to nastrój, który zostaje w głowie po sesji, a nie sama dekoracja świata. Fantasy może być bohaterskie i jasne albo brudne i gorzkie, a te dwie wersje wymagają innych postaci i innych przygód. Zapytaj drużynę, czy chce wygrywać, bać się, knuć czy walczyć o przetrwanie. Odpowiedź zawęzi wybór szybciej niż porównywanie mechanik.

Ile zasad udźwignie Twoja grupa?

Grupa udźwignie tyle zasad, ile chce się jej czytać między sesjami. Rozbudowane systemy nagradzają planowanie postaci i taktyczne myślenie w walce, ale wymagają cierpliwości podczas pierwszych spotkań. Lżejsze podejście pozwala szybciej wejść w fabułę, za to częściej zostawia rozstrzygnięcia Mistrzowi Gry. Jeśli połowa drużyny nie zamierza otwierać podręcznika, wybierz grę, w której graczowi wystarczy znajomość własnej karty postaci.

Jedna przygoda czy długa kampania?

Długość gry zmienia wybór, bo nie każdy system równie dobrze znosi krótką i długą formę. Opowieści grozy sprawdzają się w zamkniętych scenariuszach na jeden lub kilka wieczorów, bo bohaterowie rzadko wychodzą z nich bez szwanku. Gry nastawione na rozwój postaci pokazują pełnię dopiero po wielu sesjach, kiedy bohater zdobywa nowe zdolności. Ustal więc na początku, czy umawiacie się na próbę, czy na regularne spotkania.

Jakie pytania zadać drużynie przed wyborem systemu?

Wystarczy kilka prostych pytań zadanych wszystkim naraz, najlepiej zanim ktokolwiek kupi podręcznik. Zapisz odpowiedzi, bo różnice między graczami powiedzą Ci więcej niż zgodne głosy.

Jakie filmy, książki i gry lubicie? To najkrótsza droga do wspólnego klimatu.
Wolicie walkę, śledztwo czy rozmowy? Każdy system kładzie nacisk gdzie indziej.
Czy śmierć postaci Wam przeszkadza? W części gier bohaterowie giną często i jest to element zabawy.
Ile czasu macie między sesjami? Rozbudowana postać wymaga przygotowania w domu.
Jak często chcecie się spotykać? Rzadkie sesje źle znoszą skomplikowane wątki i długie listy zasad.
Jakich tematów nie chcecie przy stole? Horror i mroczne fantasy bywają ciężkie, więc granice ustalcie wcześniej.

Jeśli odpowiedzi mocno się różnią, zaproponuj dwie krótkie przygody w dwóch różnych systemach. Po dwóch wieczorach drużyna sama wskaże kierunek.

Szukasz konkretnego klimatu – który system rozważyć?

Tabela poniżej zestawia to, czego szukasz, z systemem, który odpowiada temu gatunkiem i nastrojem. Potraktuj ją jako punkt wyjścia do rozmowy z drużyną, a nie jako ostateczny werdykt.

Szukasz	Rozważ	Gatunek i klimat
Bohaterskich przygód, lochów i smoków	Dungeons & Dragons 5e	Heroiczne fantasy z przystępnym startem
Heroicznego fantasy z wieloma opcjami budowy postaci	Pathfinder 2e	Fantasy z rozbudowanymi, taktycznymi zasadami
Brudnego, niebezpiecznego świata i czarnego humoru	Warhammer Fantasy Roleplay	Mroczne fantasy, mało heroizmu
Intryg, honoru i pojedynków na ostrza	Monastyr	Polskie mroczne fantasy w konwencji płaszcza i szpady
Śledztwa, tajemnicy i narastającego strachu	Zew Cthulhu	Horror, w którym bohaterowie są zwykłymi ludźmi
Walki o przetrwanie w zrujnowanym świecie	Neuroshima	Postapokalipsa o surowym tonie
Neonów, wszczepów i ulicznych najemników	Cyberpunk RED	Cyberpunk, mroczna przyszłość wielkiego miasta
Polityki, sekretów i horroru osobistego	Wampir: Maskarada	Współczesna groza, gracze wcielają się w wampiry

Cztery pozycje z tabeli nie pojawiły się wyżej w tym poradniku, dlatego zajrzyj do ich profili: opis Pathfindera 2e, profil systemu Monastyr, wprowadzenie do Cyberpunka RED oraz Wampir: Maskarada w skrócie. Czytaj je z listą odpowiedzi drużyny pod ręką i skreślaj to, co do niej nie pasuje.

Co zrobić, gdy pierwszy wybór nie zadziałał?

Zmień system bez wyrzutów sumienia, bo nietrafiony wybór to zwykła część poznawania hobby. Najpierw ustal, co dokładnie zawiodło: zasady, klimat czy tempo sesji. Jeśli winne są zasady, a świat się podoba, uprość to, co Was spowalnia, i zagrajcie jeszcze raz. Jeśli nie pasuje sam klimat, wróć do pytań z listy i wybierz grę z innego gatunku.

Najczęstsze pytania

Czy trzeba znać wszystkie zasady, żeby zacząć grać w RPG?

Nie, na pierwszą sesję wystarczy rozumieć podstawowy rzut i własną kartę postaci. Reszty uczysz się w trakcie gry, kiedy dana zasada staje się potrzebna. Mistrz Gry powinien znać trochę więcej, ale też może sprawdzać szczegóły na bieżąco.

Czy można zmienić system RPG w trakcie kampanii?

Tak, choć wymaga to przepisania postaci na nowe zasady. Najwygodniej zrobić to między rozdziałami opowieści, kiedy drużyna i tak ma przerwę w akcji. Uprzedź graczy, że część zdolności będzie działać inaczej niż dotąd.

Jaki system RPG wybrać do horroru?

Do horroru opartego na śledztwie i bezradności wobec nieznanego pasuje Zew Cthulhu. Jeśli wolisz grozę, w której to gracze są potworami uwikłanymi w intrygi, rozważ Wampira: Maskaradę. W obu przypadkach ustal wcześniej z drużyną, jakich tematów unikacie.